Cnámha aduaine bíoblóra: Cnámh de chuid Thady Connellan i mbailiúchán

Sa bhliain 2025 bronnadh cnámh de chuid an 19ú céad ar Leabharlann an Acadaimh a bhfuil inscríbhinn i nGaeilge uirthi. Tabharfaidh an chaint seo spléachadh ar chúlra na cnáimhe aduaine seo, ar roinnt samplaí eile den chineál céanna, agus ar an bhfear a rinne iad ar fad.

Sa chaint seo déanfar cnámh aduain ón naoú céad déag atá anois i seilbh an Acadaimh a scrúdú. Sna 1830idí a cuireadh inscríbhinn Gaeilge leis an gcnámh, agus le roinnt cnámha eile den chineál céanna. Ba é Thady Connellan (Tadhg Ó Coinnialláin, c.1780–1854), bíoblóir agus máistir scoile as Sligeach a rinne na hinscríbhinní éagsúla sin agus é ar cuairt ar an mBreatain. Tá cuid de na cnámha eile sin ar coimeád i leabharlanna éagsúla sa Bhreatain go fóill. Sa Bhreatain chomh maith, i seilbh phríobháideach, a bhí cnámh an Acadaimh, go dtí gur bronnadh ar an Acadamh í le déanaí.

Léachtóir Sinsearach i Roinn na Ceiltise agus Léann na hAlban in Ollscoil Dhún Éideann é Peadar Ó Muircheartaigh. Cuireadh oiliúint air in Ollscoil na Gaillimhe, Ollscoil Notre Dame agus in Ollscoil Dhún Éideann. Tá tréimhsí taighde caite aige in Institiúid Ard-léinn Bhaile Átha Cliath agus in Den Arnamagnæanske Samling, Cóbanhávan. Baineann cuid mhór dá chuid taighde le lámhscríbhinní na Gaeilge in Éirinn agus in Albain.