Ceoltóir, amhránaí, aisteoir, bean ghnó agus duine gnaíúil neamhspleách a bhí ina máistir ar a gairm agus an gnó a bhain leis ach nár loic ar a muintir féin riamh.
Deireadh sí féin go raibh sí ag cumadh amhrán ó bhí sí seacht mbliana d’aois agus go raibh ar a laghad 3,000 amhrán scríofa aici. Óna céad laethanta sa Grand Ole Opry is iomaí seánra a mheall Dolly, deireadh sí gurbh é Johnny Cash a chomhairligh di a croí féin a bheith mar threoraí ceoil aici agus sin a rinne sí le ceol tíre, gormacha, gaspal, bluegrass agus rac de réir mar a d’athraigh a port agus an saol. Nádúr agus teachtaireacht a cuid liricí agus a pearsantacht laethúil ghairmiúil féin a mheall daoine nár shantaigh ceol tíre eile. A chomhartha sin gur beag duine nár chuala faoi Jolene, A Coat of Many Colours nó I Will Always Love You agus cual eile.
Ar ndóigh tharraing a cuid gruaige agus a cuid éadaigh aird ar an gceoltóir agus ba mhinic í féin ag déanamh grinn faoina chostasaí a bhí sé an chuma sin a chur uirthi fhéin agus tá músaeim lán dá cuid cultacha ann.
Mura raibh maoin an tsaoil ag a muintir i Tennessee deireadh sí fhéin go raibh saibhreas grá agus ceoil sa mbótháinín aon seomra sin inar saolaíodh dháréag clainne agus Dolly ar an gceathrú duine ba shine. Deich mbliana d’aois a bhí sí nuair a thug faoin gceol go poiblí lena daoine muinteartha agus d’fhéadfaí a rá nár stop sí go dtí go raibh sí ag tabhairt aire dá fear Carl Dean sular bhásaigh sé mí Márta anuraidh.
B’éigean di gigeanna a bhí socraithe aici a chur ar athló i mbliana de bharr easláinte ón ailse ach ní raibh aon choinne lena bás. Mac a deirféar, a bainisteoir slándála, a d’fhógair a bás inné agus dúirt sé gur iarr Dolly ar dhaoine síntiús a thabhairt do Leabharlann na Samhlaíochta in áit bláthanna a chur uirthi.
De bhunadh Gael-Albanach Uladh thug sí gean do cheol a dúchais agus chas sí le go leor ceoltóirí as an tír seo, Altan ina measc. Thug a cuid ceoil Dolly go hÉirinn roinnt uaireanta ach i 1990 tharraing a cuairt ar Tí Pháidí Sé i gCiarraí go leor cainte agus dúirt sí fhéin go raibh geansaí peile Pháidí lena chuid allais crochta sa mbaile aici.
Ní taobh le ceol a thuill cáil is saothrú do Dolly mar lena comhlacht Dollywood d’oscail sí páirc shiamsaíochta, óstáin is siopaí a mheallann na sluaite ar fud na cruinne agus a thugann saothrú don phobal i gceantar dearóil dearmadta Tennessee.
Bhí a muintir an-ghar do chroí Dolly agus daoine muinteartha i mbun go leor dá ngnóthaí. Níor dhearmad sí riamh chomh dona a ghoill sé ar a hathair gan léamh ná scríobh a bheith aige agus thug sí ról dósan sa togra mór daonnúil, Leabharlann na Samhlaíochta, a thosaigh sí os cionn tríocha bliain ó shin. Tríd an scéim seo is féidir le tuismitheoirí a leanbh a chlárú agus gheobhaidh an páiste sin leabhar sa mhí sa bpost dó fhéin óna bhreith go dtí aois a cúig.
Tugadh an scéim go hÉirinn in 2019, go Tamhlacht in iardheisceart na príomhchathrach, i gcomhar le dreamanna eile sa tír seo. Chreid Dolly go láidir go gcuidíonn leabhair le páistí aislingí agus samhlaíocht a spreagadh. Sa gcéad sé mhí den bhliain seo scaipeadh trí mhilliún go leith leabhar ar pháistí óga i Meiriceá, i gCeanada, in Éirinn, sa Ríocht Aontaithe agus san Astráil.
Bhronn Parton airgead ar thograí taighde sláinte freisin, tharraing milliún dollar don taighde ar vacsaín in aghaidh an Covid-19 casaoid tráth a raibh feachtas in aghaidh vacsaínithe ar bun ag cuid den phobal.
Mar cheoltóir agus mar bhean ghnó a sheas ar a sála arda féin agus a choinnigh greim is smacht ar a tallann féin, inspioráid a bhí i Dolly Parton do mhná eile agus do cheoltóirí a bhí á rialú agus á gcúinneáil ag lucht gnó an cheoil. Thug sí ardán freisin do mhná a raibh fadhbanna sláinte ban acu tráth arbh annamh a luaití an bhroinn go poiblí. Chreid sí féin go láidir go mbeadh cór na n-aingeal agus a muintire roimpi ar an saol eile. Go dtuga Dia di.
