Deir an Coimisinéir Teanga go bhfuil “straitéis náisiúnta” ag teastáil san earnáil tríú leibhéal chun a chinntiú go mbainfear amach an sprioc earcaíochta do dhaoine le Gaeilge sa tseirbhís phoiblí.
I dtráchtaireacht atá scríofa aige ar obair an Choiste Chomhairligh um Sheirbhísí Gaeilge, deir an Coimisinéir Teanga, Séamas Ó Concheanainn go mbeidh “géar-riachtanas do shruth leanúnach céimithe” a bheidh inniúil sa nGaeilge chun poist a ghlacadh sa tseirbhís phoiblí.
Meastar gur thart ar 1% de mhic léinn a fhreastalaíonn ar chúrsaí ardoideachais ar a bhfuil an Ghaeilge mar ábhar i láthair na huaire ach beidh gá leis an bhfigiúr sin a ardú chun an sprioc atá sa reachtaíocht a bhaint amach – gur daoine le Gaeilge a bheidh in 20% d’earcaigh chun na seirbhíse poiblí faoi 2030.
“De bharr scála agus ilghnéitheacht na seirbhíse poiblí beidh riachtanas ann do bheart náisiúnta de chuid earnáil na hOllscolaíochta d’fhonn dóthain céimithe atá inniúil sa Ghaeilge a sholáthar i ndisciplíní éagsúla chun a chinntiú go n-éireoidh leis an bhforáil 20%,” a deir an Coimisinéir Teanga.
Deir sé go bhfuil “forálacha an-tábhachtach” san Acht Teanga a chuireann “dúshraith reachtúil faoi chur chun cinn an ardoideachais trí mheán na Gaeilge go náisiúnta”.
“Is féidir leis [an tÚdarás um Ard-Oideachas] moltaí a dhéanamh don Aire maidir le líon na n-áiteanna ba chóir a chur ar fáil ar chláir ardoideachais d’fhonn freastal ar riachtanais an phobail teanga go náisiúnta.”
Ar na hearnálacha a mbeidh céimithe le Gaeilge ag teastáil uathu atá luaite sa tráchtaireacht, tá Riarachán & Beartas Poiblí, Rialachas Corparáideach, Pleanáil Teanga agus Oideachas do Ghairmithe Cúraim Shláinte.
Tá an gá le tuilleadh cúrsaí tríú leibhéal trí Ghaeilge aitheanta le fada agus ghlac an tAire Ardoideachais leis níos luaithe an mhí seo go gcaithfidh an rialtas níos mó a dhéanamh ar an gceist sin má tá an sprioc earcaíochta le baint amach.
I measc na bpríomhbheart eile ar leag an Coimisinéir Teanga béim orthu ina thráchtaireacht, tá an ról criticiúil atá ag córas na gcaighdeán teanga agus ag pleanáil an fhórsa saothair do bhaill foirne atá inniúil i nGaeilge a bheith ag obair as lámh a chéile.
Is trí chóras na gcaighdeán teanga atá le tabhairt i bhfeidhm ag Aire na Gaeltachta a leagfar dualgas reachtúil ar chomhlachtaí poiblí seirbhísí poiblí breise a sholáthar i nGaeilge.
“Teastaíonn tabhairt faoin bpleanáil fórsa saothair do bhaill foirne atá inniúil i nGaeilge ar bhonn córasach ar fud na hearnála poiblí trí chéile,” a dúirt Ó Concheanainn.
“Léiríonn cineál na ngearán atá m’Oifig a fháil go seasta gur dris chosáin í an easpa foirne ag a bhfuil Gaeilge mhaith chun seirbhísí poiblí bunúsacha a sholáthar i nGaeilge.”
